Tiếng Phổ thông và Tiếng Quảng Đông đều là tiếng Trung, nhưng chúng không phải là cùng một ngôn ngữ. Tiếng Phổ thông — putonghua (普通话), "tiếng nói chung" — là ngôn ngữ tiêu chuẩn chính thức của Trung Quốc, được nói bởi hơn một tỷ người trên khắp đại lục, Đài Loan và Singapore. Tiếng Quảng Đông — yueyu (粤语), hay còn gọi là guangdonghua (广东话) — là ngôn ngữ của tỉnh Quảng Đông, Hồng Kông và Ma Cao. Khi nói, hai ngôn ngữ này không thể hiểu lẫn nhau.
Tuy nhiên, chúng dùng chung một hệ chữ viết, điều này đã khéo léo che giấu sự khác biệt rất lớn trong cách phát âm. Hai người nói thường có thể đọc cùng một trang sách nhưng hầu như không hiểu được lời nói của nhau.
Một chữ viết, hai ngôn ngữ nói
Chữ viết tiếng Trung phần lớn gắn kết họ lại với nhau. Một bài báo, một cuốn tiểu thuyết, một thực đơn — tất cả đều được viết bằng các chữ Hán tiêu chuẩn mà người đọc của cả hai ngôn ngữ đều có thể hiểu được. (Hồng Kông vẫn giữ chữ Phồn thể cũ trong khi đại lục sử dụng chữ Giản thể, nhưng ngôn ngữ cốt lõi bên dưới là như nhau.)
Ngôn ngữ nói là nơi họ rẽ lối. "Xin chào" là ni hao (你好) trong tiếng Phổ thông và nei hou trong tiếng Quảng Đông — cùng một chữ viết, âm thanh khác nhau. Lời cảm ơn thậm chí còn chia tách nhiều hơn: Tiếng Phổ thông bao quát mọi thứ bằng từ xie xie (谢谢), trong khi tiếng Quảng Đông sử dụng hai từ — m goi (唔该) khi ai đó giúp đỡ bạn một việc gì đó, và do ze (多谢) cho một món quà thực sự.
| Tiếng Anh | Tiếng Phổ thông | Tiếng Quảng Đông |
|---|---|---|
| Hello | ni hao (你好) | nei hou (你好) |
| Thank you (a favor) | xie xie (谢谢) | m goi (唔该) |
| Thank you (a gift) | xie xie (谢谢) | do ze (多谢) |
Sự phân chia trong tiếng Quảng Đông giữa m goi và do ze thực sự rất thú vị: ngôn ngữ này vạch ra ranh giới giữa việc cảm ơn ai đó đã giúp đỡ bạn và cảm ơn họ đã tặng bạn thứ gì đó. Nói sai một trong hai từ thì người ta vẫn hiểu — nhưng người bản xứ sẽ nhận ra khi bạn dùng đúng.
Chúng thực sự nghe khác nhau thế nào?
Khác nhau tương tự như hai ngôn ngữ thuộc nhóm Rô-man — hãy nghĩ về tiếng Tây Ban Nha và tiếng Ý. Một người nói tiếng Phổ thông khi bước vào một khu chợ ở Hồng Kông chỉ có thể nghe lõm bõm được vài từ, không hơn không kém.
Thanh điệu là một phần của sự khác biệt. Tiếng Phổ thông có bốn thanh điệu cộng với một khinh thanh. Tiếng Quảng Đông có sáu thanh điệu — hoặc nhiều hơn, tùy thuộc vào cách bạn đếm — đó là một lý do tại sao nó có thể nghe rất du dương đối với những người mới bắt đầu. Không có ngôn ngữ nào là "khó hơn" theo nghĩa tuyệt đối; chúng chỉ đơn giản là các hệ thống giai điệu riêng biệt. Hướng dẫn về thanh điệu tiếng Trung của chúng tôi sẽ giúp bạn nắm vững bốn thanh điệu tiếng Phổ thông kèm theo âm thanh.
Những từ tiếng Anh đã mượn
Bạn có thể biết nhiều tiếng Quảng Đông hơn bạn nghĩ. Dim sum (点心 - điểm tâm), wonton (云吞 - hoành thánh), và chow mein (炒面 - mì xào) đều đi vào tiếng Anh thông qua tiếng Quảng Đông, chứ không phải tiếng Phổ thông — bởi vì những khu phố Tàu lớn đầu tiên ở phương Tây phần lớn là người nói tiếng Quảng Đông. Những từ ngữ ẩm thực Trung Hoa ấm cúng đó là một tượng đài nhỏ ghi dấu nguồn gốc của những người di cư thời kỳ đầu.
Bạn nên học ngôn ngữ nào?
Điều đó tùy thuộc vào nơi bạn muốn hướng tới.
Hãy học tiếng Phổ thông để có phạm vi tiếp cận rộng nhất: đây là ngôn ngữ tiêu chuẩn trên khắp Trung Quốc đại lục, Đài Loan và Singapore, là ngôn ngữ của trường học, truyền thông và kinh doanh, và là ngôn ngữ mà hầu hết các khóa học — bao gồm cả ứng dụng này — giảng dạy. Hãy học tiếng Quảng Đông nếu nguồn cội, gia đình hoặc cuộc sống của bạn hướng về Hồng Kông hoặc một cộng đồng nói tiếng Quảng Đông, nơi đây là ngôn ngữ giao tiếp hàng ngày và là biểu tượng của sự gắn kết.
Học tiếng Phổ thông không ngăn cản bạn học tiếng Quảng Đông sau này. Chúng dùng chung chữ viết và một lượng lớn từ vựng, vì vậy nền tảng đọc hiểu bạn xây dựng được sẽ chuyển đổi trực tiếp — ngôn ngữ thứ hai sẽ chủ yếu là việc học các âm thanh và thanh điệu mới, chứ không phải bắt đầu từ con số không.
Cả hai đều có thanh điệu, cả hai đều xứng đáng để học, và không có ngôn ngữ nào là tiếng Trung "thực sự" hơn ngôn ngữ kia. Chúng là hai ngôn ngữ tuyệt vời vô tình có chung một cách viết.
Tiếp tục học tiếng Trung
Nếu mục tiêu của bạn là mở ra cánh cửa rộng lớn nhất vào Trung Quốc, tiếng Phổ thông là nơi tốt nhất để bắt đầu — và nó thân thiện hơn danh tiếng của mình, không có chia động từ hay dạng số nhiều cần ghi nhớ. Hãy xây dựng nền tảng của bạn với hướng dẫn ngữ pháp tiếng Trung của chúng tôi, sau đó thực hành nói với âm thanh và phương pháp lặp lại ngắt quãng trong ứng dụng Pretalk.
