Người Nhật sử dụng hai lời chúc năm mới khác nhau, và bí quyết nằm ở việc chọn đúng thời điểm. Trước ngày 1 tháng 1, bạn sẽ nói yo-i o-to-shi o (良いお年 を), mang ý nghĩa "chúc một năm cũ kết thúc tốt đẹp." Từ ngày 1 tháng 1 trở đi, bạn chuyển sang dùng a-ke-ma-shi-te o-me-de-tou (あけましておめでとう) — chúc mừng năm mới, nghĩa đen là "chúc mừng năm mới đã mở ra." Nếu nói sai thời điểm, bạn sẽ vô tình khiến năm cũ trôi qua quá vội vã hoặc bỏ lỡ mất khoảnh khắc đầu năm.
Chỉ cần nắm vững thời gian này, bạn sẽ trở nên tinh tế và hòa nhịp cùng mọi người. Mọi khía cạnh khác của o-sho-ga-tsu (お正月), tức dịp Tết Nhật Bản, đều mang không khí ấm áp và đậm tính nghi lễ.
Hệ thống hai câu chúc
Trong suốt những ngày cuối tháng 12, bạn sẽ chúc mọi người yo-i o-to-shi o khi chia tay — thể hiện mong muốn những ngày cuối năm của họ diễn ra suôn sẻ. Đây là lời chào tạm biệt đặc trưng của mùa này.
Ngay khi năm mới bắt đầu, lời chúc sẽ thay đổi. Lúc này, bạn sẽ dùng a-ke-ma-shi-te o-me-de-tou, và thêm go-za-i-ma-su để thể hiện sự lịch sự.
良いお年を
yo-i o-to-shi o
Chúc năm cũ kết thúc tốt đẹp (dùng trước ngày 1/1)
あけましておめでとうございます
a-ke-ma-shi-te o-me-de-tou go-za-i-ma-su
Chúc mừng năm mới (dùng từ ngày 1/1, lịch sự)
今年もよろしくお願いします
ko-to-shi mo yo-ro-shi-ku o-ne-ga-i-shi-ma-su
Năm nay cũng xin được giúp đỡ nhiều hơn
Câu chúc tiếp nối trọn vẹn
Hầu như không ai chỉ dừng lại ở câu "chúc mừng năm mới." Câu tiếp theo vô cùng tự nhiên sẽ là ko-to-shi mo yo-ro-shi-ku o-ne-ga-i-shi-ma-su (今年もよろしくお願いします) — "năm nay cũng xin được giúp đỡ nhiều hơn." Câu này được dùng cho cả gia đình, bạn bè và đồng nghiệp, thường được nói liền mạch ngay sau a-ke-ma-shi-te o-me-de-tou. Học thuộc cặp câu này là bạn đã làm chủ được toàn bộ cuộc hội thoại đầu năm.
Phong tục O-sho-ga-tsu
Tết Nguyên Đán là ngày lễ lớn nhất trong năm của người Nhật, đi kèm với nhiều truyền thống đặc sắc.
| Tiếng Nhật | Romaji | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| お正月 | o-sho-ga-tsu | dịp Tết, năm mới |
| 初詣 | ha-tsu-mo-de | chuyến đi chùa/đền đầu năm |
| 年賀状 | nen-ga-jo | bưu thiếp chúc Tết |
| お年玉 | o-to-shi-da-ma | tiền lì xì cho trẻ em |
| おせち | o-se-chi | mâm cỗ Tết trong hộp sơn mài |
| 除夜の鐘 | jo-ya no ka-ne | tiếng chuông chùa đêm giao thừa |
Ha-tsu-mo-de (初詣) là chuyến viếng thăm đền chùa đầu tiên trong năm; các ngôi đền lớn thường chật kín người trong những ngày đầu tháng Giêng — hướng dẫn của chúng tôi về nghi thức đi đền chùa sẽ chỉ cho bạn những việc cần làm khi đến đó. Nen-ga-jo (年賀状) là những tấm bưu thiếp được gửi để đến tay người nhận chính xác vào ngày 1 tháng 1, và trẻ em sẽ nhận được o-to-shi-da-ma (お年玉), những phong bao lì xì nhỏ. Các gia đình quây quần bên o-se-chi (おせち), một mâm cỗ gồm các món ăn mang tính biểu tượng được xếp trong các hộp sơn mài chồng lên nhau — mỗi món ăn đại diện cho một mong ước như sức khỏe, sự giàu có hoặc trường thọ trong năm mới.
Vào đêm giao thừa, các ngôi chùa sẽ gióng lên jo-ya no ka-ne (除夜の鐘) 108 lần — mỗi tiếng chuông tượng trưng cho một trong 108 ham muốn trần tục mà giáo lý Phật giáo cho rằng làm mờ mắt con người. Tiếng chuông ngân vang chậm rãi là một trong những âm thanh tĩnh lặng và đẹp đẽ nhất tại Nhật Bản.
Khi nào lời chúc hết hiệu lực
A-ke-ma-shi-te o-me-de-tou thuộc về sự khởi đầu mới, vì vậy nó sẽ nhạt dần trong những tuần đầu tiên của tháng Giêng và sẽ trở nên kỳ lạ vào cuối tháng. Giữa bạn bè với nhau, dạng viết tắt khi nhắn tin là a-ke-o-me (あけおめ) — vui vẻ, thân mật và chỉ dành riêng cho những người cực kỳ thân thiết. Nếu bạn gặp ai đó lần đầu tiên trong năm, lời chúc này vẫn mang lại cảm giác ấm áp cho đến tận giữa tháng Giêng, vì vậy bạn hiếm khi phải lo lắng về ngày chính xác.
Tiếp tục học tiếng Nhật
Một lời chúc được trao đi đúng lúc chính là một món quà nhỏ ý nghĩa. Hãy bổ sung những câu này vào vốn từ của bạn với bài học miễn phí các câu giao tiếp tiếng Nhật, sau đó luyện tập phát âm và phản xạ nói trong ứng dụng Pretalk để luôn sẵn sàng, dù đó là ngày 31 tháng 12 hay sáng mùng một Tết.
