Gonna, wanna, và gotta là cách tiếng Anh thực sự phát âm ngoài đời thực. Chúng không phải là tiếng lóng hay cách nói lười biếng — chúng là sự giản lược (reductions), cách mà người bản xứ ghép các từ ngữ pháp nhỏ lại với nhau khi nói nhanh. Gonna là going to, wanna là want to, gotta là got to. Học cách nghe chúng và tiếng Anh giao tiếp bỗng nhiên sẽ không còn quá nhanh nữa.
Nhiều người học hiểu rất tốt tiếng Anh viết nhưng lại cảm thấy bối rối ngay khi mọi người bắt đầu nói. Khoảng cách đó hầu như luôn là những từ giản lược này. Tin tốt là: danh sách này khá ngắn, và một khi bạn đã biết, khả năng nghe của bạn sẽ tăng vọt.
Tiếng Anh viết vs Tiếng Anh nói
Tiếng Anh được viết một đằng và nói một nẻo. Trên giấy, bạn thấy "I am going to help you." Nhưng khi nói thành tiếng, nó trở thành "I'm gonna help you." Cùng một ý nghĩa, nhưng âm thanh được nén lại.
Đây không phải là tiếng Anh cẩu thả — mọi người bản xứ đều làm vậy trong mọi cuộc trò chuyện thân mật. Các dạng đầy đủ khi viết là dành cho trang giấy; các dạng giản lược là dành cho đôi tai.
Bảng giải mã
Dưới đây là những từ giản lược bạn sẽ nghe thấy nhiều nhất, cùng với ý nghĩa thực sự của chúng.
| Bạn nghe thấy | Nghĩa là |
|---|---|
| gonna | going to |
| wanna | want to |
| gotta | got to / have to |
| gimme | give me |
| lemme | let me |
| dunno | don't know |
| kinda | kind of |
| sorta | sort of |
| outta | out of |
| whatcha | what are you / what do you |
| d'you | do you |
Hãy xem cách chúng chồng lên nhau trong một câu hỏi nhanh. "Whaddya wanna do?" trông có vẻ vô nghĩa khi viết ra, nhưng hãy giải mã nó từng chút một: whaddya là "what do you," và wanna là "want to." Ghép chúng lại và nó chỉ đơn giản là "What do you want to do?" Không có gì bị mất đi — các từ chỉ được nén lại.
Tại sao tiếng Anh lại nén âm
Tiếng Anh có nhịp điệu. Nó nhấn mạnh vào các từ quan trọng — những từ mang ý nghĩa, như want, do, và go — và lướt nhanh qua các từ ngữ pháp nhỏ ở giữa chúng.
Các từ mang ý nghĩa được nhấn trọng âm (stressed): to hơn, dài hơn, rõ ràng hơn. Các từ nhỏ không được nhấn trọng âm (unstressed): nhỏ và bị ép lại. "Going to" và "want to" là các từ nối không được nhấn trọng âm, vì vậy chúng bị ép thành "gonna" và "wanna" để giữ cho nhịp điệu tiếp tục trôi chảy. Đó là tất cả những gì một từ giản lược thực sự thể hiện — một từ không được nhấn trọng âm bị ép giữa hai nhịp.
Khi nào nên sử dụng chúng
Các từ giản lược rất hoàn hảo cho việc nghe và nhắn tin, nhưng không dành cho văn bản trang trọng. Bảng này sẽ giúp bạn phân biệt rõ ràng.
| Nói và nhắn tin | Văn viết trang trọng |
|---|---|
| gonna, wanna, gotta | going to, want to, have to |
| Hoàn toàn bình thường, nghe tự nhiên | Không bao giờ — luôn viết dạng đầy đủ |
Nói "I'm gonna call you later" trong một cuộc trò chuyện thân mật nghe rất thoải mái và tự nhiên, không hề lười biếng — hãy thoải mái sử dụng chúng khi bạn nói chuyện với bạn bè. Nhưng không viết chúng trong các bài luận, đơn xin việc hoặc email trang trọng. Ở những nơi đó, "gonna" trông giống như một lỗi chính tả. Hãy giữ các từ giản lược cho văn nói và tin nhắn; viết các dạng đầy đủ ở mọi nơi quan trọng.
Luyện tai của bạn với một bài tập nhỏ. Chọn bất kỳ một câu nào từ một bài hát hoặc chương trình, và viết ra chính xác những gì bạn nghe thấy — không phải những gì bạn nghĩ ngữ pháp nên có. Sau đó kiểm tra lời bài hát hoặc phụ đề. Khoảng cách giữa hai bên hầu như luôn là một trong những từ giản lược này, và việc phát hiện ra nó một lần có nghĩa là bạn sẽ nhận ra nó mãi mãi.
Đừng phát âm quá rõ từng từ để nghe có vẻ "chính xác." Một người học nói từng từ "going to" một cách chậm rãi và đầy đủ thực sự có thể nghe cứng nhắc và khó theo dõi hơn một người nói một cách thoải mái thành "gonna." Nhịp điệu tự nhiên quan trọng hơn các từ riêng lẻ được phát âm hoàn hảo.
Tiếp tục học tiếng Anh
Học cách giải mã các từ giản lược sẽ mở khóa tiếng Anh giao tiếp thực tế — xem phim không cần phụ đề, hiểu đồng nghiệp nói nhanh, lời bài hát — nhiều hơn bất kỳ danh sách từ vựng nào có thể làm được. Hãy thực hành nghe và nói với âm thanh và phương pháp lặp lại ngắt quãng trong ứng dụng Pretalk, và kết nối các âm thanh giản lược trở lại dạng đầy đủ của chúng với hướng dẫn của chúng tôi về thì của động từ, nơi "going to" và "want to" thực sự thuộc về.
