Tại sao mọi người Thái đều có biệt danh?

Hầu như mọi người Thái đều sở hữu hai cái tên: một tên khai sinh dài, trang trọng trên thẻ căn cước, và một chue len (ชื่อเล่น) ngắn gọn — nghĩa đen là "tên chơi", hay biệt danh — mà mọi người thực sự sử dụng trong đời sống. Bạn bè, gia đình, giáo viên và đồng nghiệp có thể biết nhau nhiều năm mà chỉ gọi bằng biệt danh một âm tiết như Lek hay Nok.

Tên trang trọng là dành cho giấy tờ và các nghi lễ. Còn biệt danh là dành cho cuộc sống thường ngày.

Tại sao biệt danh lại trở nên phổ biến?

Tên chính thức của người Thái thường dài, trang nhã và có nguồn gốc từ tiếng Phạn — rất đẹp trên giấy tờ, nhưng lại khá rườm rà trong giao tiếp hàng ngày. Một biệt danh ngắn gọn, thân thiện sẽ giúp việc giao tiếp mỗi ngày trở nên dễ dàng hơn. Đó là cái tên mà cha mẹ gọi với khắp nhà, giáo viên ghi trên danh sách lớp, và một đồng nghiệp suốt hai mươi năm vẫn dùng để gọi bạn.

Còn có một lý do xưa cũ hơn. Theo quan niệm truyền thống, các linh hồn đố kỵ hoặc tinh nghịch có thể chú ý đến một đứa trẻ sơ sinh quý giá, vì vậy cha mẹ đã dùng một biệt danh giản dị, tầm thường để đánh lạc hướng sự chú ý khỏi đứa trẻ. Gọi một đứa trẻ sơ sinh yêu quý là moo (หมู), nghĩa là "heo/lợn", là một hành động bảo vệ nhỏ — người ta tin rằng tên càng giản dị và ít quý giá thì các linh hồn càng ít thèm muốn đứa trẻ đó.

Những biệt danh tiếng Thái cổ điển

Các biệt danh truyền thống thường dựa vào các loài động vật, món ăn và những mô tả đơn giản — và chúng hoàn toàn không mang ý nghĩa xúc phạm. Được gọi là "heo" hay "tôm" là một cách gọi trìu mến, chưa bao giờ là một lời xúc phạm.

Bước chuyển mình hiện đại: Biệt danh tiếng Anh

Giới trẻ Thái Lan đã đưa biệt danh theo một hướng đi mới: những từ tiếng Anh, được chọn vì âm thanh hoặc phong cách. Việc bạn gặp một người tên là Golf, Beer, Bank, Boss, hoặc Ice là hoàn toàn bình thường — thường không liên quan gì đến ý nghĩa của từ đó cả. Chỉ là cha mẹ họ thích âm thanh của nó mà thôi. Bạn cũng sẽ bắt gặp những biệt danh mượn từ phim hoạt hình, xe hơi và những từ tiếng Anh mà cha mẹ nghĩ rằng trông sẽ rất thông minh trên bảng tên. Điều này có thể khiến du khách bất ngờ: một nhân viên ngân hàng nghiêm túc tự giới thiệu mình là "Bank" (Ngân hàng), một bác sĩ tự xưng là "Ice" (Băng). Đối với người Thái, điều đó chẳng có gì kỳ lạ cả.

Cách hỏi biệt danh của ai đó

Sau khi chào hỏi, việc hỏi biệt danh của đối phương là điều rất thân thiện và bình thường. Câu hỏi là chue len arai (ชื่อเล่นอะไร) — "biệt danh của bạn là gì?". Để tự giới thiệu bản thân, nam giới nói phom chue (ผมชื่อ) và nữ giới nói chan chue (ฉันชื่อ), theo sau là tên — cách dùng đại từ nhân xưng theo giới tính tương tự mà bạn sẽ gặp trong bài viết về đại từ nhân xưng tiếng Thái.

Khi nào bạn cần sự trang trọng

Đôi khi việc dùng biệt danh là không phù hợp — ví dụ như khi nói chuyện với một quan chức, gặp gỡ đối tác kinh doanh mới, hoặc thể hiện sự tôn trọng với người lớn tuổi. Khi đó, hãy dùng từ khun (คุณ) theo sau là tên chính thức của người đó. Khun phù hợp với mọi giới tính, giống như từ "Anh/Chị" lịch sự, và việc kết hợp nó với tên khai sinh thay vì biệt danh là lựa chọn an toàn, tôn trọng nhất khi bạn không chắc chắn. Hãy đợi cho đến khi họ chủ động chia sẻ biệt danh của mình; một khi họ làm vậy, bạn sẽ biết mình đã chuyển từ người lạ thành bạn bè.

Tiếp tục học tiếng Thái

Biệt danh của người Thái là một cánh cửa nhỏ ấm áp mở ra cách hoạt động của ngôn ngữ này — vui tươi, cá nhân và không bị gò bó bởi sự trang trọng. Hãy làm quen với các tên gọi và cách giới thiệu trong bài viết miễn phí về các cụm từ tiếng Thái thiết yếu của chúng tôi, sau đó thực hành phát âm chúng với âm thanh và phương pháp lặp lại ngắt quãng trong ứng dụng Pretalk.