Oppa (오빠) nghĩa đen là "anh trai" — nhưng chỉ khi người nói là nữ. Trong đời sống thực tế, từ này còn mang nhiều ý nghĩa rộng hơn thế: một cô gái gọi anh trai ruột của mình là oppa, nhưng cũng gọi cả bạn nam lớn tuổi hơn, bạn trai và thần tượng K-pop yêu thích của mình bằng từ này. Đây là một cách gọi trìu mến, ấm áp và xuất hiện ở khắp mọi nơi trong đời sống Hàn Quốc.
Oppa là một trong bốn từ xưng hô thân tộc được người Hàn sử dụng liên tục, vượt ra ngoài phạm vi gia đình. Hiểu rõ cả bốn từ này sẽ giúp bạn nắm bắt được một nửa đời sống giao tiếp xã hội của người Hàn.
Bốn từ xưng hô và ai dùng từ nào
Việc bạn dùng từ nào phụ thuộc vào hai yếu tố: giới tính của chính bạn, và người lớn tuổi hơn đó là nam hay nữ. Người Hàn hiếm khi gọi một người bạn lớn tuổi hơn bằng tên trống không — từ xưng hô thân tộc thường thay thế hoàn toàn cho tên gọi.
| Tiếng Hàn | Phiên âm | Ai dùng | Ý nghĩa |
|---|---|---|---|
| 오빠 | oppa | nữ giới | anh trai / bạn nam lớn tuổi hơn |
| 언니 | unnie | nữ giới | chị gái / bạn nữ lớn tuổi hơn |
| 형 | hyung | nam giới | anh trai / bạn nam lớn tuổi hơn |
| 누나 | noona | nam giới | chị gái / bạn nữ lớn tuổi hơn |
Vì vậy, những người bạn lớn tuổi hơn của một cô gái sẽ là oppa và unnie; còn của một chàng trai sẽ là hyung và noona. Theo hệ thống Phiên âm Quốc ngữ cải chính (Revised Romanization) nghiêm ngặt, các từ này sẽ được viết là eonni, hyeong và nuna — nhưng những cách viết ở bảng trên là cách mà cả thế giới tìm kiếm và sử dụng, nhờ vào sức ảnh hưởng của K-pop và K-drama.
Tại sao người Hàn gọi bạn bè là "anh", "chị"
Đời sống xã hội Hàn Quốc được tổ chức theo tuổi tác. Ngay cả khoảng cách một tuổi cũng quyết định ai là người nói chuyện thân mật và ai phải nói chuyện lịch sự, ai là người rót rượu và ai là người nhận rượu — đó là lý do tại sao câu hỏi "bạn bao nhiêu tuổi?" xuất hiện rất sớm trong các cuộc trò chuyện của người Hàn. Đó không phải là tò mò chuyện đời tư; đó là ngữ pháp.
Các từ xưng hô thân tộc là khía cạnh ấm áp của hệ thống đó. Gọi một người bạn lớn tuổi hơn là oppa hoặc unnie thể hiện thông điệp "bạn rất thân thiết với tôi, như người nhà vậy" trong khi vẫn tôn trọng khoảng cách tuổi tác. Đó là sự thân mật và tôn trọng được gói gọn trong một từ duy nhất.
Đây cũng là lý do tại sao những từ này mang tính chất lãng mạn. Một cô gái gọi một chàng trai là oppa thể hiện sự thân thiết — vì vậy giữa hai người đang hẹn hò, oppa cũng đồng nghĩa với "bạn trai của em". Các bộ phim truyền hình Hàn Quốc liên tục tận dụng lớp nghĩa đôi này, và đó là lý do tại sao từ này khiến người hâm mộ xao xuyến theo cách mà từ "anh trai" thông thường không bao giờ làm được.
Oppa trong K-pop và K-drama
Nếu bạn biết đến bài viết này thông qua K-pop, chắc hẳn bạn đã biết cách dùng của người hâm mộ: các fan gọi các nam thần tượng là oppa bất kể tuổi tác thực tế của đôi bên, như một cách gọi thể hiện sự yêu mến và gần gũi. Trong một nhóm nhạc thần tượng, các thành viên cũng xưng hô với nhau theo cách tương tự — các thành viên nhỏ tuổi hơn gọi các thành viên lớn tuổi hơn là hyung hoặc unnie, và thành viên nhỏ tuổi nhất của bất kỳ nhóm nào được gọi là maknae (막내 - em út).
Những từ này lan tỏa cùng với văn hóa. Xem bất kỳ bộ phim K-drama nào, bạn cũng sẽ nghe thấy oppa, unnie, hyung và noona đảm nhận vai trò xưng hô mà tiếng Anh thường dùng tên riêng để giải quyết — hướng dẫn của chúng tôi về các từ tiếng Hàn K-pop sẽ tổng hợp phần còn lại của từ vựng dành cho người hâm mộ.
Các quy tắc khi sử dụng
Những từ này mang lại cảm giác ấm áp, nhưng không được sử dụng tùy tiện. Một vài ranh giới dưới đây sẽ giúp bạn tránh được những tình huống khó xử:
- Chỉ dùng cho người lớn tuổi hơn. Bạn chỉ gọi người lớn tuổi hơn mình là oppa, unnie, hyung hoặc noona — không bao giờ dùng cho người nhỏ tuổi hơn. Người nhỏ tuổi hơn sẽ được gọi bằng tên của họ, hoặc gọi là dongsaeng (동생), "em", khi nói về họ.
- Phải có sự thân thiết trước. Những từ này dành cho những người bạn thực sự quen biết. Gọi một người lạ hoặc một đối tác kinh doanh mới gặp là oppa là quá suồng sã — thay vào đó hãy dùng tên hoặc chức danh của họ đi kèm với kính ngữ lịch sự.
- Không dùng cho nhân viên phục vụ. Gọi một nhân viên phục vụ nam là oppa sẽ khiến mọi người ái ngại. Trong các nhà hàng, cách gọi lịch sự và an toàn để gây sự chú ý là một câu nói vui vẻ yeogiyo (여기요), "cho tôi gọi đồ ạ!"
Người hâm mộ nước ngoài đôi khi dùng từ oppa với bất kỳ người đàn ông Hàn Quốc nào như một trò đùa hoặc để tỏ ra dễ thương — và điều này thường mang lại cảm giác gượng gạo hơn là đáng yêu. Hãy để dành từ đó cho những người bạn nam lớn tuổi hơn mà bạn thực sự thân thiết, hoặc cho thần tượng của bạn từ khoảng cách an toàn của đám đông trong buổi hòa nhạc.
Người nước ngoài có thể dùng những từ này không?
Hoàn toàn có thể — với những người bạn thực sự, chúng là một trong những phần ấm áp nhất của ngôn ngữ này. Nếu bạn là nữ và có một người bạn Hàn Quốc lớn tuổi hơn thân thiết, việc chuyển từ gọi tên sang gọi là unnie là một cột mốc nhỏ trong tình bạn, và điều tương tự cũng áp dụng cho oppa, hyung và noona. Người Hàn Quốc nói chung cảm thấy rất thú vị khi một người nước ngoài sử dụng đúng hệ thống xưng hô này.
Chỉ cần để mối quan hệ tự nhiên đạt đến mức độ đó trước. Những từ này đánh dấu sự thân thiết đã có sẵn; chúng không tự tạo ra sự thân thiết đó.
Tiếp tục học tiếng Hàn
Oppa, unnie, hyung và noona là những trải nghiệm đầu tiên của bạn về cách tiếng Hàn lồng ghép sự tôn trọng và ấm áp vào trong từ ngữ — toàn bộ hệ thống này chạy xuyên suốt các kính ngữ cũng như các thuật ngữ gia đình. Học thêm nhiều điều thú vị khác với bài viết miễn phí các cụm từ gia đình tiếng Hàn của chúng tôi, sau đó thực hành chúng với âm thanh và phương pháp lặp lại ngắt quãng trong ứng dụng Pretalk.
